Sucha skóra głowy jesienią. Skąd się bierze swędzenie i jak przynieść jej ulgę?

Sucha skóra głowy to efekt osłabionej bariery ochronnej, a nie nadmiaru drożdżaków — stąd drobne, białe płatki, uczucie ściągnięcia i swędzenie nasilające się zaraz po myciu. Jesienią nasilają ją ogrzewanie, gorąca woda i mocne detergenty. Pielęgnacja opiera się na łagodnym szamponie, letniej wodzie i nawilżającym serum, a nie na kosmetykach przeciwłupieżowych, które w tym przypadku zwykle szkodzą. Jeśli po trzech tygodniach nie ma poprawy, to prawdopodobnie nie jest sucha skóra.

Swędzenie, uczucie ściągnięcia i drobne, białe płatki na ramionach — jesienią wiele osób zauważa, że skóra głowy zaczyna się buntować. Winne są zmiany temperatury i ogrzewanie wysuszające powietrze w mieszkaniach, a także to, co zostało po lecie: słońce, chlor i słona woda. Podrażniona skóra głowy gorzej chroni mieszki włosowe, a wyrastające z nich włosy bywają matowe i słabsze.

Sucha skóra głowy czy łupież?

Te dwa problemy łatwo pomylić, bo oba objawiają się złuszczaniem. Przy suchej skórze głowy płatki są drobne, białe i suche, skóra jest napięta i swędzi, zwłaszcza po myciu. Łupież daje zwykle większe, żółtawe, lekko tłuste łuski, a skóra głowy często szybko się przetłuszcza. To rozróżnienie jest ważne, bo szampony przeciwłupieżowe mogą dodatkowo przesuszyć skórę, która potrzebuje przede wszystkim ukojenia i nawilżenia.

Dlaczego to rozróżnienie bywa zawodne?

Powyższy podział jest dobrym punktem wyjścia, ale w praktyce ma słabe miejsce: łupież w łagodnej postaci też potrafi dawać drobne, białe płatki i swędzenie. Dlatego warto znać różnicę w przyczynie, a nie tylko w wyglądzie łusek.

Za łupieżem i łojotokowym zapaleniem skóry stoją grzyby z rodzaju Malassezia — drożdżaki, które normalnie żyją na skórze każdego człowieka jako nieszkodliwe komensale i odżywiają się sebum. U części osób ich obecność wywołuje reakcję zapalną i przyspieszone złuszczanie naskórka. W przeglądzie opublikowanym w British Journal of Dermatology (Hay R.J., 2011, 165 supl. 2, s. 2–8) autor wskazuje dwie główne przesłanki za tą rolą: dużą liczebność tych drożdżaków w zmienionej chorobowo skórze oraz poprawę po leczeniu, które je hamuje. Zaznacza jednocześnie, że wciąż nie wiadomo, dlaczego jedne osoby reagują na nie objawami, a inne nie.

Praktyczny wniosek jest prosty i warto go zapamiętać: sucha skóra głowy reaguje na nawilżanie, łupież na substancje przeciwgrzybicze. Jeśli po dwóch–trzech tygodniach łagodnej, nawilżającej pielęgnacji płatki nie ustępują albo wracają natychmiast po odstawieniu kosmetyku, to prawdopodobnie nie jest sucha skóra i szampon z pirokrotonianem olaminy, cyklopiroksolaminą lub ketokonazolem pomoże więcej niż kolejne serum. Działa to też w drugą stronę: jeśli używasz szamponu przeciwłupieżowego od miesięcy, a skóra piecze i ściąga coraz bardziej, możliwe, że leczysz problem, którego nie masz.

Co wysusza skórę głowy jesienią?

• Suche, ogrzewane powietrze w mieszkaniach i biurach.
• Zbyt gorąca woda podczas mycia i suszenie gorącym nawiewem.
• Szampony z mocnymi detergentami, stosowane codziennie.
• Czapki z syntetycznych materiałów, pod którymi skóra się poci i podrażnia.
• Stres, niedobór snu i dieta uboga w zdrowe tłuszcze.

Jak pielęgnować suchą skórę głowy?

1. Wybierz łagodny szampon do skóry wrażliwej, bez substancji zapachowych i silnych detergentów. Przykładem jest Vichy Dercos ultrakojący szampon do włosów suchych, który myje delikatnie i pomaga złagodzić swędzenie oraz uczucie ściągnięcia.
2. Myj włosy letnią wodą i dokładnie spłukuj kosmetyki, by ich resztki nie podrażniały skóry.
3. Raz w tygodniu zastosuj nawilżające serum lub wcierkę do skóry głowy z pantenolem, gliceryną, kwasem hialuronowym lub niacynamidem.
4. Zamiast ziarnistych peelingów wybierz łagodne złuszczanie enzymatyczne, nie częściej niż raz na dwa tygodnie.
5. Susz włosy chłodniejszym nawiewem i nie kieruj strumienia powietrza bezpośrednio na skórę głowy.

Jeśli zastanawiasz się, co na suchą skórę głowy i jakich składników szukać w kosmetykach, zajrzyj do poradnika Oh My Hair, w którym opisano cały rytuał pielęgnacyjny krok po kroku.

Jak myć skórę głowy, a nie włosy

Większość osób myje szamponem długość włosów, choć szampon jest kosmetykiem do skóry. Zmiana samej techniki potrafi przynieść większą ulgę niż zmiana produktu — i nic nie kosztuje.

• Szampon nakładaj wyłącznie na skórę głowy. Długość umyje się sama spływającą pianą, a przy suchych końcówkach nie trzeba jej myć w ogóle. Rozprowadź niewielką ilość produktu w dłoniach z odrobiną wody, zanim dotkniesz nim głowy — nierozprowadzony szampon trudniej spłukać, a jego resztki są jedną z częstszych przyczyn świądu.
• Masuj opuszkami, nigdy paznokciami. Drobne zadrapania naskórka na swędzącej skórze uruchamiają błędne koło: podrażnienie, drapanie, większe podrażnienie. Na masaż wystarczy 30–60 sekund okrężnych ruchów, od karku ku czubkowi głowy.
• Myj dwa razy, ale drugi raz krócej. Pierwsze mycie usuwa sebum i kosmetyki, drugie dopiero realnie oczyszcza. Przy suchej skórze głowy drugie mycie może być krótsze i z mniejszą ilością szamponu.
• Spłukuj dłużej, niż wydaje się potrzebne. Dobrą miarą jest podwojenie czasu, który wydaje się wystarczający — przy gęstych i długich włosach to nawet dwie minuty. I jeszcze jedno: odżywkę nakłada się od połowy długości w dół, nigdy na skórę głowy, bo zawarte w niej emolienty i substancje kondycjonujące zatykają ujścia mieszków.

Codzienne nawyki, które pomagają

Dbaj o nawilżenie powietrza w domu, na przykład za pomocą nawilżacza albo wilgotnego ręcznika położonego na kaloryferze. Wybieraj czapki z bawełny lub wełny merino, które pozwalają skórze oddychać. W diecie nie powinno brakować tłustych ryb, orzechów, siemienia lnianego i oliwy, które dostarczają kwasów tłuszczowych potrzebnych do odbudowy bariery ochronnej skóry. Pamiętaj też o wodzie — przy odwodnieniu organizm w pierwszej kolejności oszczędza skórę, a daje o sobie znać także na głowie.

Kiedy iść do specjalisty?

Jeśli mimo łagodnej pielęgnacji swędzenie nie mija, skóra jest zaczerwieniona, pojawiają się grube łuski, ranki albo wypadanie włosów się nasila, warto skonsultować się z dermatologiem lub trychologiem. Podobne objawy mogą towarzyszyć łojotokowemu zapaleniu skóry, łuszczycy czy alergii, które wymagają leczenia.

Czego szukać w składzie kosmetyków?

Przy suchej skórze głowy warto czytać etykiety. Dobrze sprawdzają się składniki łagodzące i nawilżające: pantenol, alantoina, gliceryna, kwas hialuronowy, niacynamid, aloes oraz woda termalna. Pomocne są też ceramidy i skwalan, które wzmacniają barierę ochronną skóry. Lepiej unikać kosmetyków z dużą ilością alkoholu, intensywnych kompozycji zapachowych i mocnych detergentów, które mogą nasilać przesuszenie i świąd. Jeśli skóra głowy jest bardzo wrażliwa, wybieraj produkty oznaczone jako hipoalergiczne i testowane dermatologicznie.

Cotygodniowy rytuał dla skóry głowy

1. Przed myciem nałóż na skórę głowy kilka kropli lekkiego oleju, na przykład ze słodkich migdałów lub jojoba, i wmasuj go opuszkami palców przez kilka minut.
2. Zostaw olej na 20–30 minut, owijając głowę ręcznikiem.
3. Umyj włosy dwukrotnie łagodnym szamponem, by dokładnie usunąć olej.
4. Na długość nałóż odżywkę, a na skórę głowy, po osuszeniu, kojące serum.

Taki rytuał raz w tygodniu pomaga zmiękczyć i nawilżyć skórę, a delikatny masaż poprawia jej ukrwienie i przynosi chwilę relaksu po długim dniu.

Sucha skóra głowy a farbowanie

Farbowanie i rozjaśnianie mogą dodatkowo podrażniać przesuszoną skórę głowy. Jeśli planujesz zmianę koloru, poinformuj fryzjera o swoim problemie. Przed zabiegiem nie myj włosów przez dzień lub dwa, bo naturalne sebum tworzy warstwę ochronną. W domu zawsze wykonuj próbę uczuleniową 48 godzin wcześniej i nie przedłużaj czasu działania farby. Po koloryzacji sięgaj po łagodne szampony do włosów farbowanych i wrażliwej skóry głowy.

Podsumowanie

Sucha skóra głowy jesienią to częsty problem, ale zwykle wystarczy kilka zmian w codziennej pielęgnacji, by przyniosły ulgę. Łagodny szampon, letnia woda, nawilżające serum i ochrona przed suchym powietrzem przywracają skórze głowy komfort, a włosom zdrowy wygląd.

Najczęściej zadawane pytania

Czy suchą skórę głowy można myć codziennie?

Tak, pod warunkiem że szampon jest bardzo łagodny i nakładasz go tylko na skórę głowy. Wiele osób zauważa jednak poprawę przy myciu co drugi dzień — nie dlatego, że „włosy się przyzwyczajają“, bo to mit, tylko dlatego, że bariera lipidowa ma wtedy więcej czasu na odbudowę między kontaktami z detergentem.

Dlaczego skóra głowy swędzi najbardziej zaraz po myciu?

Bo właśnie wtedy jest najbardziej pozbawiona warstwy lipidowej, która normalnie ją chroni. Detergent usuwa nie tylko sebum i zanieczyszczenia, lecz także część naturalnych tłuszczów naskórka, a odbudowa tej warstwy trwa kilka godzin. Jeśli swędzenie pojawia się regularnie w ciągu pierwszej godziny po myciu, to zwykle znak, że szampon jest za mocny albo niedokładnie spłukany.

Czy olejowanie skóry głowy nie nasili problemu?

Przy suchej skórze zwykle pomaga, pod warunkiem że olej jest lekki i dokładnie zmyty. Ostrożność jest wskazana w jednym przypadku: jeśli podejrzewasz łupież, olej może pogorszyć sytuację, bo drożdżaki Malassezia odżywiają się właśnie tłuszczami. Wyjątkiem są oleje o krótkich łańcuchach, których te grzyby nie wykorzystują — na przykład olej mineralny czy skwalan.

Czy suchy szampon szkodzi suchej skórze głowy?

Sam w sobie nie, ale jego nadużywanie tak. Suchy szampon pochłania sebum i zostawia na skórze warstwę skrobi lub krzemianów, która przy codziennym stosowaniu kumuluje się w ujściach mieszków i nasila świąd. Przy podrażnionej skórze głowy traktuj go jako rozwiązanie awaryjne, maksymalnie raz czy dwa razy w tygodniu, i zawsze zmywaj przy najbliższym myciu.

Czy twarda woda ma wpływ na skórę głowy?

Tak, choć efekt jest pośredni. Jony wapnia i magnezu reagują z anionowymi detergentami szamponu, tworząc trudny do spłukania osad, który pozostaje na skórze i włosach. Przy skórze wrażliwej potrafi to podtrzymywać świąd mimo dobrze dobranych kosmetyków. Pomaga filtr prysznicowy, a doraźnie — dokładniejsze spłukiwanie i okresowe użycie szamponu chelatującego na długość włosów, z pominięciem skóry głowy.

Czy sucha skóra głowy powoduje wypadanie włosów?

Sama w sobie rzadko. Mieszek włosowy leży głębiej niż warstwa, której dotyczy przesuszenie, więc nie cierpi bezpośrednio. Problemem jest to, co towarzyszy przewlekłemu świądowi: drapanie uszkadza naskórek, utrzymujący się stan zapalny osłabia mieszki, a włosy łamią się mechanicznie przy nasadzie. Dlatego świądu nie warto przeczekiwać.

Źródła:

• Hay R.J., Malassezia, dandruff and seborrhoeic dermatitis: an overview, Br J Dermatol 2011;165 Suppl 2:2–8 (PMID 21919896)
• Vichy Dercos ultrakojący szampon do włosów suchych, 200 ml — DOZ.pl

 

*Artykuł sponsorowany (zewnętrzny)