Piękna, zła i przebiegła. Przeklęta czarownica! Femme fatale Gryfitów. „Pokuśnica” – kusicielka. Kobieta, która kusi, zwabia, mami. Tak określił ją pisarz Wilhelm Meinhold! Dzięki jego książce zyskała nieśmiertelność. To właśnie on wykreował jej mroczny wizerunek, który do dziś pobudza wyobraźnię.
Sydonia von Borck* to pomorska szlachcianka, ścięta i spalona na stosie jako czarownica. Według legendy zniszczyła ród Gryfitów. Przypisuje się jej upadek Księstwa Pomorskiego.
Podwójny portret Sydonii von Borck, autor nieznany, XVIII w., fot. Wikipedia
Dama ze skazą
Sydonia pochodziła ze starego, rycerskiego rodu o słowiańskich korzeniach. Była ładna, inteligentna, silna, odważna i uparta. Obdarzona żywiołowym temperamentem. Porywcza, niepokorna, miała ostry język. Mierzyła wysoko. Skończyła jako znienawidzona i wyszydzona wiedźma.
W czasach kiedy żyła, procesy o czary zbierały na Pomorzu krwawe żniwo. Sydonia, z racji swojego nieustępliwego charakteru i majątku, była idealną ofiarą ówczesnych intryg.
Oskarżono ją o wiele zbrodni. Przeżyła nieuczciwy proces i okrutne tortury. Długo się broniła. Sprawą żyło całe księstwo. Nie miała jednak szans z histerią polowań na czarownice. Skazano ją na karę śmierci. Wyrok wykonano 19 sierpnia 1620 roku w Szczecinie.
Według legendy Sydonia była dwórką. Zakochała się w pomorskim księciu. Odrzucona, w gniewie, powiedziała o kilka słów za dużo. Mówiono, że rzuciła klątwę. Kiedy Europę ogarnęła fala polowań na czarownice, przypomniano sobie o tym…
Pozbycie się Sydonii nie pomogło Gryfitom. Niedługo później pomorska dynastia wymarła. Śmierć ostatniego z książąt zdawała się potwierdzać moc mrocznego zaklęcia rzuconego przez wzgardzoną szlachciankę. Skończyły się złote czasy rodu, który władał nad Pomorzem przez prawie 600 lat. Księstwo zniknęło z map.
Pamięć o pannie von Borck trwa. Akta procesowe Sydonii przetrwały zawieruchę dziejową. A jej portret można podziwiać w Muzeum Tradycji Regionalnych w Szczecinie. Powstają na jej temat artykuły, książki, obrazy, piosenki. To biała dama ze szczecińskiego zamku.
Sidonia von Borck, Edward Burne-Jones, 1860 r., Wikipedia
Między prawdą a legendą
Sydonia była barwną i skomplikowaną postacią. Stała się inspiracją dla pisarzy i malarzy. Stworzono romantyczną legendę czarownicy ze złamanym sercem.
W dużej mierze to zasługa pomorskiego pastora i pisarza Wilhelma Meinholda (1797-1851), który napisał powieść poświęconą jej życiu, kreśląc obraz Sydonii jako kobiety zarazem pięknej i mrocznej!
Autor sięgnął do starych dokumentów, kronik, listów. Połączył fakty i legendy. Nadał opowieści odpowiedni ton, klimat. Puścił w świat mit złej czarownicy, mściwej kobiety-wampa.
Książkę „Sydonia von Bork” po raz pierwszy wydano w 1847 r. To zbeletryzowana biografia Sydonii, stylizowana na powieść gotycką. Dokonano też przekładu na j. angielski (książkę przetłumaczyła Jane Wilde, matka Oscara), co przyczyniło się do rozpowszechnienia legendy Sydonii. W XIX wieku opowieść o pomorskiej czarownicy cieszyła się dużym zainteresowaniem i była inspiracją dla wielu pisarzy i malarzy.
List Sydonii von Borck do księcia szczecińskiego Filipa II, 1616 r., Wikipedia
Femme fatale z Pomorza
Prawdziwa czy wymyślona? Realna czy literacka? Historyczna czy legendarna? Czarownica, awanturnica czy ofiara? Przeczytajcie tę książkę i poznajcie różne oblicza Sydonii.
„Jestem niewinna! Przeklinam nienasyconego, mściwego księcia za tę hańbę. Moja krew spadnie na niego i cały jego ród”. Sydonia von Borck to najsłynniejsza pomorska czarownica. Wilhelm Meinhold uczynił z niej ikonę literatury grozy i romantycznej legendy. Jego powieść utrwaliła mit o rzekomej klątwie rzuconej na Gryfitów.
Dzieło „Sydonia von Bork” zyskało rozgłos w Europie i wpłynęło na mroczny wizerunek Sydonii jako wiedźmy. To ciekawa lektura dla miłośników historii, legend i klasycznej grozy.
* Stosowane są też zapisy Sidonia von Borcke lub Sydonia von Bork.
Tytuł: „Sydonia von Bork. Czarownica, która zniszczyła pomorską dynastię książęcą”
Autor: Wilhelm Meinhold
Tłumacz: Barbara Grunwald-Hajdasz
Wydawnictwo: Zysk i S-ka
Rok wydania: 2026
Współpraca reklamowa
autor: Urocznica, zdjęcia: mat. pras. wyd., Wikipedia
Cytaty o czarownicach: wiedźmy w literaturze
Z chęcią przeczytam. Postać Sydonii zrobiła na mnie wrażenie, dzięki Chrerezińskiej . . Pozdrawiam.
Warto poczytać też inne książki i artykuły o Sydonii. Akurat interesowałam się tematem na długo przed powieścią Elżbiety Cherezińskiej. Pisałam o Sydonii tutaj, na Instagramie i nie tylko… 🙂 Jeśli chcesz poznać naszą zachodniopomorską czarownicę nieco bliżej, to prócz tej powieści, polecam np. książkę „Sydonia” Bogdana Frankiewicza.
To prawdziwa femme fatale. Dziękuję za ten wpis.
Legenda zrobiła z niej kobietę fatalną, ale jak było naprawdę? Na pewno warto poznać różne twarze Sydonii. A to książka ciekawa z wielu względów. 🙂
Ciekawe legendy 🙂 lubię coś takiego czytać
To super! 🙂
To musi być ciekawa książka
Sydonia to bardzo ciekawa postać!
No proszę, jaka fascynująca postać 🙂
Bardzo!
Okropne czasy kiedy inteligentne kobiety oskarżane były o czary i poddawane okrutnym torturom. Nawet jeśli coś miała za uszami na taki los na pewno nie zasłużyła. Cieszę się, że żyję w czasach gdzie każda kobieta może być legalną wiedźmą 🙂
To prawda, wiele osób oskarżanych wtedy o czary przeżyło coś strasznego i niewyobrażalnego…