Poetka z wiedeńskiego pałacu. Cesarzowa Sisi pisała wiersze pełne smutku i tęsknoty. O czym marzyła?

Poetka z wiedeńskiego pałacu. Cesarzowa Sisi pisała wiersze pełne smutku i tęsknoty
18 listopada 2026

Elżbieta Bawarska, zwana Sisi, była barwną i wymykającą się stereotypom monarchinią. To postać znana nie tylko z historii, ale też z literatury, filmów, muzyki, turystyki. Piękna buntowniczka. Jej życie nie było baśnią ze szczęśliwym zakończeniem – chociaż niektórzy tak myślą. Nie każdy też wie, że pisała wiersze! Sisi prowadziła poetyckie dzienniki. Pisała intensywnie i przelewała na papier najskrytsze myśli. Jej wiersze uchodzą za szczery zapis jej psychiki i emocji.

Sisi (1837 –1898) nie chciała pokazywać współczesnym swojej twórczości. Jej utwory przez lata pozostawały ukryte. Pisząc wiersze, miała jednak nadzieję, że zostaną kiedyś przeczytane. Liczyła, że w przyszłości zostanie zrozumiana.

Elżbieta Bawarska

Elżbieta Bawarska (1867), Wikipedia

„W samotności mojej wielkiej/ Małe te wierszyki składam;/ Tak goryczy pełne serce,/ Że już duchem swym nie władam”. Cesarzowa Elżbieta Bawarska

Czy miała życie jak z bajki? Prawdziwa biografia Sisi daleka jest od słodkiej legendy! Elżbieta Amelia Augusta Wittelsbach w wieku szesnastu lat została cesarzową Austrii i królową Węgier – żoną Franciszka Józefa I. Olśniewała urodą i wdziękiem. Nazywano ją „różą Bawarii”. W połowie XIX wieku uznawana była za najpiękniejszą kobietę na świecie.

Była ładna, inteligentna i oczytana. Szczera, wrażliwa, ale także niepokorna. Romantyczka, marzycielka, buntowniczka. Kochała wolność i miała różne pasje. Wyłamywała się ze sztywnych ram ówczesnych obyczajów oraz etykiety. Nie raz popełniła gafę, faux pas.

Cesarz był nią oczarowany. To jej starsza siostra (spokojna i ułożona Nene) miała być jego żoną, ale on zadecydował inaczej. „Cesarzowi się nie odmawia”: miała powiedzieć jej matka. Sisi była wtedy nastolatką. Nie zdawała sobie sprawy z tego, co ją czeka, gdy oficjalnie zostanie cesarzową.

Przeszła intensywny i przyspieszony kurs dworskiej etykiety. W pamiętniku napisała podobno, że świat w którym nastolatka zostaje wydana za mąż i z dnia na dzień oczekuje się od niej królewskiego zachowania, nie jest normalny. Nie potrafiła przystosować się do dworskich zasad. Lubiła piękne stroje, klejnoty, ale brzydziła się fałszem i pozorami. Męczyły ją pałacowe intrygi, płytkie konwersacje, rozbudowany ceremoniał.

Elżbieta Bawarska Sisi

Portret Elżbiety Bawarskiej autorstwa Giuseppe Sogniego (ok. 1854-1858), Wikipedia

„Tam, gdzie ten zamek stary/ dziewczyna w oknie łka/ i nawet nocne mary porusza rozpacz ta!”. Cesarzowa Elżbieta Bawarska

Nie miała łatwego życia. W pałacu czuła się jak w złotej klatce, porównywała swoje życie do więzienia. Była nowoczesna. Uważała, że dwór powinien być bardziej przystępny i iść z duchem czasu. Angażowała się także w działania charytatywne. Wszystkie jej zachowania oraz pomysły szeroko komentowano. „Była tak bardzo krytykowana, że nawet kiedy miała rację, poczytywano to jej za błąd”: napisała Zyta Burbon-Parmeńska w książce „Kobiety, które zawładnęły Europą. Najpotężniejsze królowe”.

Sisi doświadczyła kryzysu w związku, straciła dzieci. Była skonfliktowana z teściową. Na dworze czuła się osamotniona, obca. Ta delikatna kobieta doświadczyła wielu wyzwań i trudności. Chciała żyć pełnią życia, na własnych warunkach, sama decydować o sobie. Sztywna etykieta dworska oraz funkcja monarchini – jej to skutecznie uniemożliwiały.

Miała urodę, bogactwo, władzę, ale zabrakło jej szczęścia, bliskości, zrozumienia, akceptacji. Elżbieta podupadła na zdrowiu fizycznym i psychicznym. Odczuwała wewnętrzną pustkę. Życie Sisi było naznaczone cierpieniem. To była udręka. „Wiesz, ze swojego życia wykreśliłam na zawsze słowa: mieć nadzieję i cieszyć się”: powiedziała podobno kiedyś do córki Marii Walerii.

Była człowiekiem. Jak każdy, miała też swoje wady. Bywała kapryśna, wybuchowa, skupiona na sobie. Miała niezwykłą urodę i urok, ale też wiele kompleksów. Była nierozumiana przez najbliższe otoczenie. Toksyczne stosunki na dworze sprawiały, że bardzo nie lubiła Wiednia.

Portret Elżbiety autorstwa Leopolda Horowitza (1899)

Portret Elżbiety autorstwa Leopolda Horowitza (1899), Wikipedia

„Proszę, zostaw mnie, niebogę,/ to najlepsza dla mnie rzecz./ Gdy wszystkiego mieć nie mogę,/ resztki niechaj idą precz!”. Cesarzowa Elżbieta Bawarska

Po urodzeniu syna miała poczucie, że spełniła swój obowiązek. Była wyczerpana. Chciała jak najczęściej i jak najdłużej przebywać z dala od Wiednia. Wiele podróżowała. Wierzyła, że nad jej życiem panuje klątwa… Zmarła w Genewie. Los zgotował jej okrutny koniec.

Jej życie przerwała tragiczna śmierć – została zamordowana. Czekała na molo na wycieczkowiec. Zaatakował ją anarchista. Mężczyzna wbił w jej serce zaostrzony pilnik.  „Wiem, że zmierzam do przerażającego kresu wyznaczonego mi przez los. Odejdę tak, jak ulatuje dym, dusza mnie opuści przez mały otwór w sercu…”: napisała wcześniej cesarzowa.

Franciszek Józef I głęboko przeżył śmierć żony. „Nikt nigdy nie dowie się, jak bardzo ją kochałem”: te słowa wypowiedział na wieść o jej dramatycznym końcu. „Jak można było zamordować kobietę, która nigdy nikomu nie uczyniła nic złego?”: powiedział również.

Elżbieta na obrazie Franza Xavera Winterhaltera (1865)

Elżbieta na obrazie Franza Xavera Winterhaltera (1865), Wikipedia

„Jam mewa,/ mnie nie trzyma żaden brzeg,/ ni kraina/ i lecę coraz dalej,/ biegnę z fali na falę”. Cesarzowa Elżbieta Bawarska

Sisi często czuła się niezrozumiana, ale w otaczającym ją tłumie były też osoby, które ją podziwiały. „Cesarzowa nie siada, tylko majestatycznie zajmuje miejsce; nie wstaje, tylko się podnosi; nie chodzi, tylko kroczy z godnością. Jej pojawienie się wprawiło mnie w niemy zachwyt”: napisał o niej kiedyś niemiecki cesarz Fryderyk.

„To najbardziej czarująca ze wszystkich znanych mi kobiet. Co za godność! Co za śmiech! Co za dobroć! Jeśli tu wrócę, to tylko dlatego, by ją jeszcze raz ujrzeć: tak opisał ją szach perski.

„W łańcuchu kobiet przewrotnych, zdradzieckich, dyszących zemstą, żądnych klejnotów i królewskiej korony dla ślicznej latorośli królewskiego rodu Wittelsbachów nie ma miejsca. Cesarzowa starała się nie czynić nikomu przykrości, miała dość ambiwalentny stosunek do splendoru cesarskiego dworu, nie interesowały jej dworskie intrygi. Bardzo naturalna, kochała przyrodę, jazdę konną, piesze wycieczki w góry, uprawiała gimnastykę – na dworze cesarzy Austro-Węgier styl życia wręcz niedopuszczalny. Łagodna, dobra i spokojna Elżbieta nie zaznała jednak na cesarskim dworze wiele szczęścia. Ślepy los obszedł się z nią wyjątkowo okrutnie i za koronę zapłaciła zbyt wysoką cenę. A przecież nie o koronie marzyła, lecz o szczęściu u boku wysokiego, goniącego za nią rozmarzonymi oczami kuzyna”: napisała Laura Smokowicz w książce „Sławne żony i kochanki. Tragiczne i wiarołomne”.

Elżbieta na obrazie Franza Xavera Winterhaltera (1865)

Elżbieta na obrazie Franza Xavera Winterhaltera (1865), Wikipedia

„Miłość wolności łaknie,/ zapala się i blaknie./ Zamek jest jak obrączka,/ a miłość patrzy końca…”. Cesarzowa Elżbieta Bawarska

Sisi to nietuzinkowa postać. Piękna, nieszczęśliwa, tragiczna. Nie poddawała się konwenansom, miała swoje zdanie. Elżbieta Bawarska jest symbolem kobiety niezależnej i wyzwolonej, ale też postacią tragiczną – ze względu na osobiste doświadczenia. Czy jest nam dobrze znana? Została uwieczniona na obrazach, w książkach, filmach, serialach, piosenkach. Jej osoba po dziś dzień budzi ciekawość. Nie wszyscy znają jednak jej poetyckie oblicze.

Elżbieta Bawarska była namiętną czytelniczką. Kochała poezję. Chętnie oddawała się lekturze, ale też sporo sama pisała. Jej ukochanym poetą był Heinrich Heine. To na nim się wzorowała, pisząc swoje wiersze. Lubiła też dramaty Williama Shakespeare’a. „Chciałabym, żeby dzień był dwa razy dłuższy; nie mogę tyle się uczyć i czytać, ile bym chciała”: napisała kiedyś Elżbieta w liście do córki Walerii.

Pisanie wierszy było dla cesarzowej wyrazem buntu i niezgody na otaczający ją świat. Ucieczka w świat wierszy miała pewnie dla niej także wymiar terapeutyczny. Wiersze Sisi są romantyczne, smutne, pełne melancholii. Utwory monarchini stanowią rodzaj pamiętnika.

Romy Schneider, odtwórczyni roli Elżbiety w trylogii filmowej poświęconej cesarzowej

Romy Schneider, odtwórczyni roli Elżbiety w trylogii filmowej poświęconej cesarzowej, Wikipedia

„Karmi dziś wiedeński dwór/ Udręczoną moją duszę/ Stekiem swych plotkarskich bzdur”. Cesarzowa Elżbieta Bawarska

Cesarzowa Sisi wyrażała w swoich utworach tęsknotę za wolnością, pragnienie niezależności. Pisała m.in. o samotności i niezrozumieniu. W poezji uciekała w świat wyobraźni. Sięgała po motywy baśniowe i mityczne.

Traktowała poezję jako formę ucieczki od sztywnej etykiety dworu w Wiedniu. To był jej sposób na wyrażenie melancholii, tęsknoty, samotności. W wierszach dawała upust emocjom. Był to dla niej też przejaw buntu. Pisała w tajemnicy.

Sisi pozostawiła po sobie wiele wierszy. Zgodnie z jej wolą zostały ujawnione dopiero długo po jej śmierci. Analizy twórczości Elżbiety Bawarskiej podjęła się Brigitte Hamann w słynnej biografii „Cesarzowa Elżbieta”.

Plakat serialu „Cesarzowa Sisi”

Plakat serialu „Cesarzowa Sisi”, mat. pras. Netflix

„Kto wie! Gdyby nie było książąt/ Nie byłoby też wojen/ Bo kto by wówczas pragnął/ Staczać zwycięskie boje”. Cesarzowa Elżbieta Bawarska

Postać Sisi obecnie przeżywa renesans. Współczesna popkultura odkrywa ją na nowo – to zasługa m.in. serialu Netflixa „Cesarzowa Sisi” (Die Kaiserin), ale nie tylko!

Muzeum Sisi w Wiedniu zorganizowało kilka lat temu kampanię „Nowy portret Sisi”. Zakryto wtedy portrety cesarzowej i umieszczono na nich wiersz, który kończył się słowami: „Pamiętaj kobiety za to, kim były./ Nie za to, jak wyglądały”. Zamiast kolejnego obrazu pięknej monarchini w bogatej sukni, zwiedzający czytali wersy, które najlepiej oddawały prawdziwe oblicze Sisi – cesarzowej uwikłanej w gorset konwenansów, a zarazem wolnej duchem.

Cesarzowa Elżbieta była kimś więcej niż ciekawostką i ozdobą wiedeńskiego dworu. Była też wrażliwą i pełną talentów kobietą. A poezja Sisi udowadnia, że za każdą historyczną ikoną popkultury kryje się człowiek z krwi i kości!

Który z cytatów z wierszy Sisi przytoczonych w tekście poruszył Cię najbardziej i dlaczego? Daj znać w komentarzach.

autor: Urocznica, zdjęcia: Pexels, Wikipedia, Netflix


Poczdam na weekend: piękne pałace, ogrody i muzea


 

Komentarze

  1. Jardian

    O, że była poetką, to nie wiedziałem .

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Możesz użyć tych tagów i atrybutów HTML :

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>